أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ

614

دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )

( 1726 ) 151 / 6 « و اسأل القرية » . يوسف / 82 . ( 1727 ) 151 / 7 « مضاف [ اليه ] » . آنچه درون چنگك است افزودهء ماست به سنجش معنا . ضمنا در اين مورد ، نگر : مغنى اللّبيب ، ص 812 ( و نيز ص 415 و 586 ) . ( 1728 ) 151 / 12 « از ابن عبّاس سؤال كردند كى . . . ، . . . » . اين سخن ابن عبّاس را بسنجيد با : البرهان في تفسير القرآن ، البحراني ( ره ) ، ج 1 ، ص 469 . نغزك : شيخ ابو الفتوح - أعلى اللّه مقامه - را در بارهء عبارت ارجمند قرآنى « وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ » بحثى است دراز و خواندنى ؛ و دقائق و لطائفى در اين بهره مندرج داشته كه اين بخشى است از آن : « . . . رسول - عليه السّلام - گفت ما سفينهء نجاتيم هر كه در او نشيند نجات يابد و هر كه از آن بگردد هلاك شود و هر كه را به خدا حاجتي باشد بايد كه بما توسّل كند بخداى تعالى ، و شاعر گويد : يا خمسة ما كان يأتى بينهم * جبريل إلّا بالكتاب المنزل فبذكركم بين العباد تشرّفى * و بحبّكم يوم المعاد توسّلى و صاحب رحمة اللّه عليه نقش نگين خود را اين بيت كرد : « على الله توكلت و بالخمس توسلت » . و اگر نقش بر نگين دل كنى خوش باشد ؛ و ديگرى گفت : على اللّه في كلّ الأمور توكّلى * و بالخمس أصحاب العباء توسّلى . » ( تفسير شيخ ابو الفتوح - طاب ثراه - ، چ شعرانى ، ج 4 ، ص 193 و 194 ) . ( 1729 ) 152 / 1 « [ عقاب ] » . « عقاب » را به در بايستى معنائى برافزوديم ؛ آن « و » كه بعد از آن است ، راهنماى خوبى است ما را بدين كه وجود لفظي در اينجا خواست خود مصنّف - عليه الرّحمة - بوده . آن لفظ - به سنجش « ثواب » ، احتمالا « عقاب » است . ( 1730 ) 152 / 5 « يسرعون » . سنج : معجم القراءات القرآنيّة ، ج 2 ، ص 209 . ( 1731 ) 152 / 6 « پشتى » . « پشتى » : يارمندى ، يارى ، أمداد ، حمايت ، مظاهرت . « كه ايشان بپشتى من جنگجوى * سوى مرز ايران نهادند روى » ( فردوسى ) ( به نقل از : فرهنگ فارسى ، دكتر معين ) . ( 1732 ) 152 / 7 « آنانك » . در دستنوشت : « آانك » . ( 1733 ) 152 / 8 و 9 « در سورة حجرات از ايشان خبر داذ : وَ لَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمانُ فِي قُلُوبِكُمْ » . نظر مصنّف - طاب ثراه - به آيت 14 از سورهء حجرات است ؛ عبارت قرآنى ، بهره‌اى است از همين آيت ارجمند .